Beklenmeyen bir durumda anîden hastalanan veya kaza geçiren kişilere doktora ulaşincaya kadar içinde bulunduklari durumlarinin daha kötüye gitmesini önlemek için mevcut imkanlarla yapilan müdahalelerin tamamina ilk yardim denir. İlk yardimi yapacak olan kişi mutlaka teorik ve uygulamali ilk yardim eğitimi almiş olmalidir.

İlk Yardimcinin Temel Özellikleri:

1. Sakin olmali (Telaş hem hastaya hem de ilkyardimciya
yarar yerine zarar verebilir)

2. Kendine güveni olmali (kendine güven büyük ölçüde bilgi ile ilgilidir)

3. İlk yardim eğitimi almiş olmali

4. Ne yapacağina çabuk karar vermeli ve kararini uygulamali

5. Çevre imkanlarindan faydalanabilmeli (pratik buluşlari olmali)

6. Çevredeki kişilerden yararlanmayi bilmeli

7. Ülkedeki sağlik örgütlenmesi hakkinda bilgi sahibi olmali

8. İnsan vücudu ile ilgili temel bir bilgiye sahip olmali

İlk Yardimda Temel Uygulamalar:

1. Hasta veya yaralilari,mümkün olduğunca yatirarak müdahale etmeli

2. Hasta veya yaralilar fazla hareket ettirilmemeli

3. Hasta veya yaralilar A-B-C yönünden değerlendirilmeli (A irway = soluk yolu, Breathing = solunum,Circulation =dolaşim) Kanama ve kirik açisindan incelenmeli

4. Sicak tutulmali ( hasta özellikle isitilmamali,sicak tutulmasindan kasit vücudun sicakliğini kaybetmemesi için hastanin üstünün battaniye , çarşaf , palto vb. şeylerle örtülmesidir.) 5. Bilinç kapali ise su vb. hiçbir şey verilmemeli 6. Çevredeki telaşli kişiler uzaklaştirilmali 7. Tibbi yardim istenmeli (112 Acil ambulans) 8. Yaralinin yarasini görmesine izin verilmemeli 9. Tibbi yardima ulaşilamadiği taktirde hasta veya yarali uygun taşima teknikleri ile sağlik kurumuna taşinmali 10. İlkyardimci yapabileceği uygulamalarin sinirlarini bilmelidir. Ortamda herhangi bir sağlik personelinin varliği durumunda , o ana kadar kendi yaptiği müdahaleler hakkinda bilgi verdikten sonra sorumluluğu sağlik personeline devretmeli ve onun vereceği görevleri yapmaya devam etmelidir.

İLK YARDIMIN A,B,C 'Sİ

           Öncelikle unutulmamasi gereken nokta; ilkyardimin canliya yapilmasi gerektiğidir. Bu nedenle ilk yardim gerektiren bir durumda yardim edeceğiniz kişinin canli olup olmadiğini belirlemek önemlidir. Bu amaçla solunumunu dinlemek, kalp atimlarini ya da nabiz alinip alinmadiğini dinlemek önemlidir. Bilinci kapali bir kişinin kalbinin atip atmadiğinin saptanmasi ve nefes alip verdiğini anlamamiz için öncelikle sakin olmali ve doğru tani koymak için dikkatimizi bu konuya yönlendirmeliyiz.
İlk yardimda birinci amaç kendimizin hasta veya yaralinin biran önce tehlikeli bölgeden uzaklaştirilmasidir. Taşima yapilirken sakin davranilmali, mümkünse sert bir zemin üzerinde ( kapi, sunta vb. ) fazla sarsmadan taşinmalidir. Hasta ya da yaralinin bilincinin açik olup olmadiğini anlamak için hasta hafifçe sarsilir ve sorular sorulur. Kanama olup olmadiği kontrol edilir. İlk yardim uygulayan kişinin unutmamasi gereken nokta ilkyardimda amacin tedavi etmek değil hastayi sağlik ekipleri gelene kadar hayatta tutmak olduğudur.

A. ( AİRWAY) HAVA YOLUNU AÇ

           Ağiz açilabildiği kadar açilarak tükürük birikintileri ve yabanci cisimleri temizleyin. Hastayi sirtüstü yatirin. Hava yolunu açmak için alini geriye, çeneyi öne çekin. Çeneyi destekleyin. 112 veya 155 no lu telefondan profesyonel yardim çağirin.

B. ( BREATHİNG ) SOLUNUM

      Hasta soluk alip veriyorsa uygun pozisyonda yatirin. Hasta solumuyorsa ağizdan ağiza iki yavaş ve tam soluk verin. Verdiğiniz soluk rahatça gidiyorsa hastanin solunumunun dönüp dönmediği kontrol edin. Solunum geriye dönmediyse suni solunuma devam edin.

C. ( CIRCULATION ) DOLAşIM

   Nabzi kontrol edin. Nabiz atiyor ise solunum desteğine devam edin. Kendiliğinden solunum başlarsa uygun pozisyonda yatirin. Nabiz atmiyor ise kalp masaji eğitimi aldiysaniz kalp masaji yapin. 30 kalp masaji/ 2 yapay solunum olmak üzere profesyonel yardim gelene kadar ilk yardima devam edin.
 

Not: Kalp masaji canli insanlarda kesinlikle uygulanamaz.

İLK YARDIMIN BAŞARISINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER

1. Ani kalp durmalari erişkinlerde ölüme neden olabilir. Bu kalp durmalarinin büyük kismi kalp hastalarinda meydana gelir ve ilk yardimda başarili olma şansimiz azdir.
2. Ani kalp durmalarinda ilk yardimin iki kişi tarafindan yapilmasi başari şansini arttirir.
3. Ani kalp durmalarinin % 75 i ev ortaminda meydana gelir ve ilk yardim, ev ortamindaki yakinlari tarafindan yapilmalidir.
4. Ani kalp durmalari erkeklerde kadinlara oranla iki kat daha siklikla görülür.
5. Yukarida açikladiğimiz ilk yardim kurallari dünyada 1960 yilindan beri uygulanmakta ve tüm okullarda ders olarak okutulmaktadir.
6. Ağizdan ağiza yapilan suni solunum ile AİDS virüsünün bulaşma olasiliği yoktur. Bu işlem ile AİDS virüsü bulaşmiş hasta tanimlanmiş değildir.
7. Bazi kalp durmalarinda kalp atimlari bozulmuş olduğu için ilk yardim işe yaramayabilir. Bu gibi durumlarda doktorlar tarafindan elektroşok ile kalp çaliştirilmaya çalişilir. Elektroşok ile kalp atimlarinda bir düzelme sağlanana kadar ara ara kalp masaji uygulamasi devam eder.
8. İlk yardim işleminde amaç kalbe ve beyne oksijen gitmesi için solunum ve dolaşimin sağlanmasidir. Bu işlemi sürdürdüğümüz sürece hastanin hayatta kalma şansi devam eder.
9. Ani kalp durmasi sonrasinda ilk yardim işlemi ilk dakikada başlamalidir. Eğer ani kalp durmasindan 4 dakika sonra ilk yardim işlemi başlatiliyor ise ya da 10 dakika sonra elektroşok ile başlatiliyor ise hayat kurtarma şansi %40'a inmektedir. Bu nedenle ani kalp durmasi sonrasinda paniklemeden derhal ilk yardim ve canlandirma işlemine başlanmalidir.